АБУ РАЙҲОН БЕРУНИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИНИ ЎРГАНИШДА ЗАМОНАВИЙ ТЕХНОЛОГИЯЛАР

##article.authors##

  • Surayyo Karimova
  • Umida Kuranboyeva
  • Fahriddin Ibragimov

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2024.2.8

##semicolon##

Абу Райҳон Беруний,##common.commaListSeparator## аниқ фанлар тарихи,##common.commaListSeparator## Беруний асарлари,##common.commaListSeparator## аниқ фанлар тарихига оид сайтлар,##common.commaListSeparator## Берунийга оид сайтлар,##common.commaListSeparator## арабографик қўлёзмалар##common.commaListSeparator## қўлёзмаларнинг илмий тавсифи.

##article.abstract##

Абу Райҳон Беруний (973–1048) илмий меросини ўрганиш
ишлари Европада XIX асрда бошланди. ХХ асрнинг ўрталаридан
олимнинг йирик асарларининг ўзбек ҳамда рус тилидаги таржималари
Ўзбекистонда ҳам нашр этила бошлади ва бу ишлар ҳозиргача давом
этмоқда. Лекин шунинг баробарида XXI асрда IT технологияларнинг
тараққий этиши ва турли соҳаларга жадал кириб келиши фан тарихи,
жумладан, берунийшуносликни ҳам четлаб ўтмади. Бугунги кунда
аниқ фанлар тарихи бўйича дунёда амалга оширилган ишларни
жамлаб, тадқиқотчиларга қулайлик яратиш мақсадида бир нечта
сайтлар тузилган. ЎзР ФА Абу Райҳон Беруний номидаги
Шарқшунослик институтида ҳам республикадаги берунийшуносликнинг келажакдаги ривожи учун зарур бўлган маълумотлар
базасини шакллантириш мақсадида heritageofberuni.uz сайти яратилди.
Бу сайтнинг мавжуд сайтлардан фарқли жиҳати – унга дунё қўлёзма
фондларидан йиғилган 200 га яқин қўлёзманинг инглиз тилидаги
илмий тавсифи киритилган. Тавсиф жараёнида Буюк Британия,
Германия, Голландия, Туркия, Эрон ва Ҳиндистон кутубхоналаридаги
Беруний асарлари қўлёзмаларининг ўзига хос жиҳатлари аниқланди,
уларнинг электрон нусхалари Институт фондига олиб келинди ва
махсус коллекцияси яратилди.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

Абу Райхан Беруни. Избранные произведения. Канон Масъуда /

Ответственные редакторы: С.X. Сираждинов и Г.П. Матвиевская.

Вступительная статья, перевод и примечания П.Г. Булгакова и

Б.А. Розенфельда. Т.5. Часть 1. Книги 1–5. – Ташкент, 1973.

Абу Райхан Беруни. Избранные произведения. Канон Мас‘уда. /

Ответственные редакторы: С.X. Сираждинов и Г.П. Матвиевская.

Перевод и примечания Б. Розенфельда и А. Ахмедова. Т.5. Часть

Книги 6–11. – Ташкент, 1976.

Абу Райхан Беруни. Избранные произведения. Книга вразумления начаткам науки о звездах. / Вступительная статья, перевод

и примечания Б.А. Розенфельда и А. Ахмедова. Ответственный

редактор А.К. Арендс. Т.6. – Ташкент, 1975.

Абу Райхан Беруни. Избранные произведения. Математические и

астрономические трактаты / Предисловие, перевод и комментарии

П.Г. Булгакова и Б.А. Розенфельда. Ответственный редактор

Г.П. Матвиевская. Т.7. – Ташкент, 1987.

Абу Райхан Беруни. Избранные произведения. Фармакогнозия в

медицине / Исследование, перевод, примечания и указатели

У.И. Каримова. Т.4. – Ташкент, 1973.

Абу Райҳон Беруний. Kитоб ат-тафҳим ли авоил синаат ат-танжим.

ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, №3423.

Абу Райҳон Беруний. Китоб ас-сайдана фи-т-тибб. Туркиядаги

Куршунлу жоме кутубхонаси қўлёзмаси, № 149.

Абу Райҳон Беруний. Китоб таҳдид ниҳаят ал-амакин ли-тасҳиҳ

масофат ал-масакин. Туркиядаги Сулаймония кутубхонаси

Фотиҳ коллекцияси қўлёзмаси, № 03386.

Абу Райҳон Беруний. Китоб фи ифрод ал-мақол фи амр ал-азлол.

Ҳиндистондаги Патна шаҳри Худобахш кутубхонаси (Patna

Khuda Bakhsh Oriental Public) қўлёзмаси, № HL2519/34.

Абу Райҳон Беруний. Китоб фи ихрож ма фи қувват ил-астурлоб

ила-л-фил. Ҳиндистондаги Хайдаробод шаҳри Салар Жунг

музей-кутубхонаси қўлёзмаси, № 34.

Абу Райҳон Беруний. Мaқолат фи истихрож aл-aвтор фи-л-доира

ли-хавосс aл-хотт aл-мунҳаний фийҳа. Патна шаҳри Худобахш

кутубхонаси (Patna Khuda Bakhsh Oriental Public) қўлёзмаси,

қўлёзмаси, №2519/40.

Абу Райҳон Беруний. Масъуд қонуни. Англиядаги Бодлеан

кутубхонаси қўлёзмаси, № MS. Bodl. Or.51

Абу Райҳон Беруний. Мулаххас ал-Мажистий. Эродаги Шероз

миллий кутубхонаси қўлёзмаси №FNKhE (31-жилд, 440-б.).

Абу Райҳон Беруний. Осор aл-боқиййа. Ҳиндистондаги Патна

шаҳри Худобахш кутубхонаси (Patna Khuda Bakhsh Oriental

Public) қўлёзмаси, қўлёзмаси, HL2218.

Абу Райҳон Беруний. Рисолат фи рошикот aл-ҳинд. Ҳиндистондаги Патна шаҳри Худобахш кутубхонаси (Patna Khuda

Bakhsh Oriental Public) қўлёзмаси, №HL2519/35.

Абу Райҳон Беруний. Тамҳид ал-мустақарр ли таҳқиқ маъна

ал-мамарр. Ҳиндистондаги Патна шаҳри Худобахш кутубхонаси

(Patna Khuda Bakhsh Oriental Public) қўлёзмаси, № 2519/36.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.I. Қадимги халқлардан

қолган ёдгорликлар / А. Расулов таржимаси. Нашрга тайёрловчи, кириш ва изоҳлар муаллифи: А. Аҳмедов. Кўрсаткичлар муаллифлари: Б. Абдуллаев ва У. Куранбаева. – Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.II. Ҳиндистон /

А. Аҳмедов ва [А. Расулов] таржимаси. Сўзбоши, изоҳлар ва кўрсаткичлар муаллифлари А. Аҳмедов, М. Хандамова. – Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.III. Геодезия /

Сўзбоши муаллифи А. Аҳмедов. Таржимонлар: А. Аҳмедов,

Б. Абдуллаев. Изоҳлар ва кўрсаткичлар муаллифлари: Б. Абдуллаев

ва У. Куранбаева. – Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.IV. Қонуни

Масъудий / Сўзбоши муаллифи: А. Аҳмедов. Таржимонлар:

А. Аҳмедов, [А.Расулов], Б. Абдуллаев. Изоҳлар ва кўрсаткичлар

муаллифлари: А. Аҳмедов, Б. Абдуллаев ва У. Куранбаева. –

Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.V. Қонуни

Масъудий / Сўзбоши муаллифи А. Аҳмедов. Таржимонлар:

А. Аҳмедов, [А. Расулов], Б. Абдуллаев. Изоҳлар ва кўрсаткичлар

муаллифлари: А. Аҳмедов, Б. Абдуллаев ва У. Куранбаева. –

Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.VI. Тафҳим /

Сўзбоши муаллифи А. Аҳмедов. Таржимон ва изоҳлар муаллифи

А. Аҳмедов. – Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж. VII. Математик ва

астрономик рисолалар / Таржимон, сўзбоши ва изоҳлар

муаллифи: А. Аҳмедов. Кўрсаткичлар муаллифи: Б. Абдуллаев. –

Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж.VIII. Кичик

рисолалар / Таржима, сўзбоши ва изоҳлар муаллифи А. Аҳмедов.

Кўрсаткичларни Б. Абдуллаев ва У. Куранбаевалар тузишган. –

Тошкент, 2022.

Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. Ж. IX. Китоб ас-сайдана

фит-тиб / Таржима, тадқиқот ва изоҳлар муаллифи У.И. Каримов.

Нашрга тайёрловчи ва кўрсаткичлар муаллифи С.У. Каримова. –

Тошкент, 2023.

Абу Райҳон Беруний. Тасвир ал-кавокиб ва-л-булдон. Эрондаги

Доират ал-маъориф кутубхонаси қўлёзмаси, № 434/2.

Абу Райҳон Беруний. Тастиҳ ас-сувар ва табтиҳ ал-кувар.

Эрондаги Доират ал-маъориф кутубхонаси қўлёзмаси, № 434/3.

Абу Райҳон Беруний. Тасҳиҳ ал-мабодий. Эрондаги Доират

ал-маъориф кутубхонаси қўлёзмаси, № 434/4.

Абу Райҳон Беруний. Тафҳим. Эрон Парламент кутубхонасидаги

музей ва ҳужжатлар маркази қўлёзмаси, № 2132.

Абу Райҳон Беруний. Қонуни Масъудий. Берлин Давлат

кутубхонаси қўлёзмаси, № Ms.or.oct.275.

Абу Райҳон Беруний. Қонуни Масъудий. Эрондаги Доират

ал-маъориф кутубхонаси қўлёзмаси, № 434/13.

Абу Райҳон Беруний. Ҳиндистон. Франция Миллий кутубхонаси

қўлёзмаси, № Arabe 6080.

Абу Райҳон Беруний. Ҳиндистон. Франция Миллий кутубхонаси

қўлёзмаси, № Arabe 6840.

Абу Рейхан Бируни. Избранные произведения. Геодезия /

Исследование, перевод и примечания И.Г. Булгакова. Т.3.

– Ташкент, 1966.

Абу Рейхан Бируни. Избранные произведения. Памятники

минувших поколений / Перевод и примечания М.А. Салье. Т.1.

– Ташкент, 1957.

Беруни и Ибн Сина. Переписка / Ответственный редактор

И.М. Муминов. – Ташкент, 1973.

Abu Rayhon Beruniy ilmiy merosining jahon fani rivojidagi o‘rni.

– Toshkent, 2023.

Rozenfeld Boris, Ekmeleddin İhsanoğlu. Mathematicians, Astronomers and Other Scholars of Islamic Civilisation and Their Works

(7th–19th c.). – Istanbul, 2003.

http://heritageof.beruni.uz/

http://publ.lib.ru/ARCHIVES/B/BIRUNI_Abu_Reyhan/_Biruni_A.R.

html#001

https://islamansiklopedisi.org.tr/biruni

https://ismi.mpiwg-berlin.mpg.de/person/70924

www.albiruni.nl

##submission.downloads##

##submissions.published##

2024-12-31

##issue.issue##

##section.section##

Articles