Увайсий девони қўлёзмаси ва нашрлари матний қиёсида аниқланган дастлабки янгиликлар

ЖАҲОН ОТИН УВАЙСИЙ ТАВАЛЛУДИНИНГ 245 ЙИЛЛИГИГА БАҒИШЛАНАДИ

##article.authors##

  • kamoliddinov9494@gamil.com O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2024.1.24

##semicolon##

Жаҳон отин Увайсий,##common.commaListSeparator## девон,##common.commaListSeparator## ғазал,##common.commaListSeparator## достон##common.commaListSeparator## қўлёзма,##common.commaListSeparator## манба,##common.commaListSeparator## адабий мерос,##common.commaListSeparator## илмий-танқидий матн,##common.commaListSeparator## нашр.

##article.abstract##

Мумтоз адабиётимизнинг асосий қисми қўлёзма матнлардан ўрин
олган. Уларни тадқиқ этиш, илмий истифодага киритиш бой
тарихимизнинг бизга номаълум саҳифаларини ёритишда, матн ва
талқиндаги хатоларни холисона тўғрилашда манба ўлароқ хизмат
қилиши билан беқиёс аҳамият касб этади.
Гарчи давлатимиз мустақил бўлганига 30 йилдан ошган бўлса
ҳам айрим ижодкорлар мероси манбалар асосида тўлиқ ўрганилмаган.
Бу ҳолат Жаҳон отин Увайсий (1779–1845) қўлёзма мероси тадқиқига
ҳам тегишли. Шоира адабий мероси қўлёзма манбалари матни
шўролар давридаги мафкуравий таъқиқлар туфайли тўлиқ нашр
қилинмагани сабабли унинг ижоди қирралари ҳам етарли даражада
ўрганилган, деб бўлмайди. Мазкур баҳсли ҳолатларга илмий ечим
бериш мақсадида Увайсий адабий мероси қўлёзма нусхалари илмийтанқидий матнини яратиш режа қилинди. Унинг дастлабки қисми
сифатида шоиранинг ЎзР ФА Шарқшунослик институтида № 1837
рақами билан сақланаётган девони қўлёзмаси ҳамда унинг 1959
йилдаги нашри матнлари қиёсланди.

Мақолада шоира адабий мероси қўлёзма манбалари, уларнинг
нашрлари қиёсий тадқиқи натижасида аниқланган, мавжуд нашрларга
киритилмаган 15 ғазалининг матни илк бора эълон қилинмоқда.
Увайсий девони қўлёзма нусхалари матнидаги сўзлар, мисралар,
байтлар ўртасида фарқлар, нашрга киритилмаган бошқа шеърлари
матни кейинги тадқиқотларда кўрсатилади.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

Абдуллаева Д., Исломова С. Увайсий шеъриятининг янги аниқланган

намуналари хусусида // ЎзМУ хабарлари. 2016. № 1/4. Б. 283–285.

Адизова И. Увайсий ижодида жанрлар такомили. Тошкент, 2011.

Адизова И. Увайсий шеъриятида поэтик тафаккурнинг

янгиланиши/ Филол. ф.д. ... дисс. Тошкент, 2000.

Жалолов Т. Ўзбек шоиралари. 1-китоб. Тошкент, 1970.

Иброҳимова Э. Увайсий. Монография. Тошкент, 1963.

Исломов Ҳ. Увайсийнинг «Қиссаи пурғусса» асари қўлёзмаси //

Адабий мерос. 1983. №3. Б.72–74.

Раззоқов Ҳ., Сайдалиев А. Шоира Увайсий // Коммунист. Тошкент,

Рашидов Ў. Уч машҳур шоира // Шарқ юлдузи. 1957. №4. Б.83–87.

Рашидов Ў. Уч шоира. Тошкент, 1958.

Собрание восточных рукописей академии наук Республики

Узбекистан/ Литература (Диваны)/ Т. II./ Подготовка к изданию и

составление указателей: C. Эшонова и Дж. Джураев. Ташкент,

Увайсий шеъриятидан / Тузувчи: М. Қодирова. Тошкент, 1980.

Увайсий. Девон / Нашрга тайёрловчилар: А. Қаюмов, Э. Иброҳимова /

Тошкент, 1959.

Увайсий. Девон. Андижон вилоят тарихи ва маданияти давлат

музейи қўлёзмаси, №№ 5001, 5002.

Увайсий. Девон. ЎзР ФА Шарқшунослик институти қўлёзмаси,

№ 1837.

Увайсий. Девон: Шеърлар / Нашрга таёрловчилар: Ҳ. Раззоқов,

И. Қосимов, Ҳ. Абдуллаев, Н. Маметов. Тошкент, 1963.

Увайсий. Кўнгил гулзори / Нашрга тайёрловчилар: И. Қосимов,

А. Валихонов. Тошкент, 1983.

Увайсий. Мазмун маъдани. Шеърлар / Тузувчилар: А. Турдиалиев,

У. Неъматов. Тошкент, 2010.

Увайсий. Нодира / Нашрга тайёрловчи: М. Қодирова. Тошкент,

Увайсий. Нодира. Ўзбек шоиралари баёзи / Тузувчи ва сўз боши

муаллифи: М. Қодирова. Тошкент, 1993.

Чўлпон. Увайсий // Ёрқин турмуш. Тошкент, 1933. № 4–5.

Қўқон хонлиги тарихи назмий манбаларда (Воқеоти Муҳаммад

Алихон ва Жангномаи Худоёрхоний) / Нашрга тайёрловчи:

Ҳ. Лутфиллаев, Тадқиқот қисми ва изоҳлар муаллифи: Ш. Қўлдошев.

Тошкент, 2016.

Ҳаққулов И. Увайсий шеърияти. Тошкент, 1982.

##submission.downloads##

##submissions.published##

2024-06-30

##issue.issue##

##section.section##

Articles