Textual Comparison of Manuscripts of Turkic Diwans of Mаhlar-аyim Preserved in the Collections of the Institute of Oriental Studies of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan

literary studies

Authors

  • Salima Eshonova

DOI:

https://doi.org/10.66803/2023.2.59

Keywords:

Kokand literary environment, titles of Turkic princesses, Mаhlar-аyim, Nadira, Maknuna, M. Kadirova, diwan,, publication, poem,, textual comparison

Abstract

It is known that the Kokand literary environment was founded and
developed by the ruler and poet Amir Umar Khan (1787–1822; reign 1810–1822).
His wife, queen of Kokand Mаhlar-аyim formed a chain of poetesses in this environment, thus the Kokand literary environment differs in this respect
from other literary environments. Many scientists have studied the life and
works of Mаhlar-аyim, who became famous for her activities as a Kokand
princess, poetess, statesman, improvement activities, organization of waqf
institutions, as well as the creation of poetic diwans under the pseudonyms
of Nadira, Kamila and Maknuna. Manuscripts in various collections and
private libraries were identified, examined and used for scientific purposes.
In this regard, the research of Professor M. Kadirova is of particular
importance. However, as a result of further research, it turned out that most
of the manuscripts identified by M. Kadirova are not located in the
indicated places, but on the contrary, the sources of the poetess’s literary
heritage are mainly preserved in the collections of the Institute of Oriental
Studies of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan.
The article provides an analysis of the differences between the texts
of the manuscript collection and publications, and examines various aspects
of the poetess’s work. As a result of textual comparison, 5 couplets,
1 Uzbek and 5 Persian gazelles, which for certain reasons are not
mentioned in the literature, were identified and interpreted as scientific
innovations. The role of these poems as a source in creating a complete
copy of the publication of the poetess’s creative heritage is determined. 

Downloads

Download data is not yet available.

References

Авазмуҳаммад Аттор. Туҳфат ат-таворихи хоний. РФА

Шарқшунослик институти Санкт-Петербург бўлими. Инв. С.440.

Айний С. Намунаи адабиёти тожик. 1926.

Алавия М. Нодира // Ўзбекистон хотин-қизлари. 1957. № 4. Б. 83–87.

Алишер Навоий. Ғазаллар. Фузулий. Ғазаллар. ЎзР ФА ШИ

қўлёзмаси, инв. 2223.

Билқис бинти Шароҳил (Яман маликаси) //

https://islom.uz/maqola/15912.

Девони Макнуна. ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, инв. 7766.

Девони Фузулий. ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, инв. 150.

Диван Амири. Собрание восточных рукописей Акедемии Наук

Республики Узбекистон. Литература (Диваны) Т. I. Ташкент, 2017.

Диван Надиры. Диван Макнуны / Собрание восточных

рукописей Акедемии Наук Республики Узбекистан. Литература

(Диваны). Т. II. Ташкент, 2023. С. 489-491.

Ёрқин Ш. Нодира ва шеърҳои у. Кобул, 1989.

Жалолов Т. Ўзбек шоиралари. Тошкент, 1-китоб. 1970.

Зоҳидов В. Ўзбек адабиёти тарихидан. Тошкент, 1961.

Зуннун Ҳ. Шоира Нодирахоним // Ўқитувчилар газетаси, 17 май,

Нодира (Ғазаллар) / Нашрга тайёрловчи Азиз Қаюмов. Тошкент,

Нодира. Девон. ЎзР ФА ШИ Асосий фонд қўлёзмаси, инв. 4182.

Нодира. Девон. ЎзР ФА ШИ Ҳ. Сулаймонов фонди қўлёзмаси,

инв. 313.

Нодира-Комила. Девон / Нашрга тайёрловчи: Қодирова М.

Тошкент, 2001.

Олимий Л. Нодира // Билим ўчоғи. 1923. № 2-3. Б.28–36.

Пўлоджон Домулла Қаюмов. Тазкираи Қайюмий / Нашрга

тайёрловчи: акад. А.Қаюмов. Тошкент, 1998.

Рашидов Ў. Нодира. / Ёрқин ҳаёт. 1940. №4. Б. 12–15.

Рашидов Ў. Уч шоира. Тошкент, 1958.

Сулаймонова С. Суғд воҳасида Ғарбий Турк хоқонлигининг

бошқаруви // Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) ...

дисс. автореф. Қарши, 2022.

Увайсий. Девон. / Нашрга тайёрловчи Ҳ. Раззоқов, У. Қосимов,

Ғ. Абдуллаев, Н. Маматов. Тошкент, 1963.

Увайсий. Нодира. Ўзбек шоиралари баёзи / Тузувчи ва сўз боши

муаллифи: М. Қодирова. Тошкент, 1993.

Усмон Т. Бисту се ажиба. Душенбе, 1958.

Хатун // https://ru.wikipedia.org/wiki/ Хатун.

Қаюмов А. Қўқон адабий муҳити. Тошкент, 1961.

Қаюмов А. Нодира / Ўзбек тили ва адабиёти масалалари. 1958.

№1. Б.35– 41.

Қаюмов А. Шоира Нодира // Ўзбек тили ва адабиёти масалалари.

№ 4. Б.11–16.

Қаюмов П. Хўқанд тарихи ва адабиёти / Нашрга тайёрловчи:

А.Қаюмов. Тошкент, 2011.

Қобилова З. Амирий шеърияти.Тошкент: Фан, 2010.

Қодирова М. Дилшод: ҳаёти ва ижоди. Тошкент, 1971.

Қодирова М. Нодира ҳаёти ва ижоди. Тошкент, 1964.

Қодирова М. Нодира: ҳаёти ва ижоди. Тошкент, 1965.

Қодирова М. Шеърият ва муҳаббат маликаси. Тошкент, 1998.

Қодирова М. Шоира Анбар Отин. Тошкент, 1991.

Қодирова М. Шоира Муаззамхон. Тошкент, 1992.

Published

2023-12-22

Issue

Section

Articles