ПРОФЕССОР АШРАФ АҲМЕДОВ ВА АБУ РАЙҲОН БЕРУНИЙНИНГ “МАСЪУД ҚОНУНИ” АСАРИ
##semicolon##
https://doi.org/10.66803/2024.2.5##semicolon##
Абу Райҳон Беруний##common.commaListSeparator## “Қонуни Масъудий” қўлёзмалари,##common.commaListSeparator## “Қонуни Масъудий” нашрлари,##common.commaListSeparator## Ашраф Аҳмедов,##common.commaListSeparator## Борис Розенфельд,##common.commaListSeparator## ўрта асрлар мусулмон астрономияси тарихи,##common.commaListSeparator## ўрта асрлар мусулмон математикаси тарихи.##article.abstract##
Ушбу мақолада проф. Ашраф Аҳмедов ва у ҳаммуаллифликда
амалга оширган Абу Райҳон Берунийнинг “Қонуни Масъудий” асари
русча таржимаси ва бу таржиманинг аҳамияти ҳақида сўз юритилган.
“Қонуни Масъудий” Беруний томонидан араб тилида ёзилган энг йирик
астрономик асар ҳисобланади. У ғазналик Султон Масъудга (1030–1040)
бағишланган “Китоб” (Мақолот)дан иборат.
“Қонуни Масъудий” тўрт қўлёзмаси асосида 1954–1956 йилларда
3 жилдда Ҳайдарободда нашр қилинган. Нашр ҳажми 1482 бетни
ташкил қилади. Асар танқидий нашр бўлишига қарамай, унда кўплаб
хатоликлар мавжуд эди. 1973–1976 йилларда икки жилдда
А. Аҳмедов, Г.П. Булгаков, Б.А. Розенфельд ва бошқа олимлар
ёрдамида нашр этилган русча таржимага юз бетдан ортиқ изоҳлар
ёзилган ва уларда нашрдаги ана шу хатоликлар ҳам тузатилган.
Ҳайдаробод нашридан ташқари, русча таржимага асарнинг Лондон ва
Берлиндаги 11 қўлёзма нусхаси жалб этилган.
Мақолада учта мисол орқали проф. A. Аҳмедов ва проф.
Б. Розенфельдларнинг “Қонуни Масъудий” арабча матнини таржима
қилишда айнан асарнинг илмий мазмуни устида чуқур
ишлаганликлари кўрсатиб берилган. Мазкур русча нашрнинг “Қонуни
Маъсудий” устидаги бўлажак тадқиқотлар учун катта илмий
аҳамиятга эга эканлиги очиб берилган.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Abu Raikhan Beruni. Izbrannye proizvedeniya. Kanon Mas‘uda.
Vol.V. Part 1. (Knigi I–V) / Perevod i primechaniya P.G. Bulgakova i
B.A. Rozenfelda. Tashkent, 1973.
Abu Raikhan Beruni. Kanon Mas‘uda Vol.V. Part 2. (Knigi VI–XI) /
Izbrannye proizvedeniya. Perevod i primechaniya B.A. Rozenfelda i
A. Akhmedova. Tashkent, 1976.
Abu Raikhan Beruni. Izbrannye proizvedeniya. Kniga vrazumleniya
nachatkam nauki o zvezdakh / Vstupitelnayastatya, perevod i
primechaniya B. A. Rozenfelda i A. Akhmedova. Tashkent, 1975.
Al-Biruni. Kitab al-Qanun al-Mas‘udi. Vol.I. Hyderabad, Osmania
Oriental Publications Burenau, 1954.
Al-Biruni. Kitab al-Qanun al-Mas‘udi. Vol.II. Hyderabad, Osmania
Oriental Publications Burenau, 1955.
Al-Biruni. Kitab al-Qanun al-Mas‘udi. Vol.III. Hyderabad, Osmania
Oriental Publications Burenau, 1956.
Akhmedov A. Kniga ob izvlechenii rebra kuba al-Khasan ibn
al-Khaysama / In S.Kh. Sirazhdinov, ed. Matematika i astronomiya v
trydakh uchenykh srednevekovogo Vostoka. Tashkent, 1977.
Akhmedov A., Rozenfeld B.A., Kartographia – odno iz pervykh
doshedshich do nas sochineniy Biruni / In: Matematika na
srednevekovom vostoke, Tashkent, 1978.
Bulgakov P.G., Rozenfeld B.A. Izbrannye Proizvedeni. Vol.7,
Matematicheskie i astronomicheskie traktaty, Tashkent: Fan, 1987.
Kennedy E.S. Al-Bīrūnī’s Mas‘udic canon, Al-Abhāth 24 1971.
Krause Max. Al-Biruni: Ein iranischer Forscher des Mittelalters,
Der Islam 26 (1942).
Matvievskaya G.P. Uchenie o chisle na srednevekovom Blizhnem i
Srednem Vostoke, Tashkent, 1967.
Matvievskaya G.P., Kh. Tllashev. Abu Nasra ibn Iraka o Spherike / In
the volume S.Kh. Sirazdinov, ed., Iz istorii srednevekovoy vostochnoy
matematiki i astronomii, Tashkent: Fan, 1983.
Mohammad Mozaffari. Limitations of methods: the accuracy of the values
measured for the earth’s sun’s orbital elements in the Middle East, A.D.
–1500, Part 1, Journal for the History of Astronomy 44 (2013)
Rasulov A. Abu Rayhon Beruniyning o‘z asariga o‘zi tuzgan ro‘yxati /
Beruniy tug‘ilgan kunining 1000 yilligiga / Mas’ul muharrirlar:
U.I. Karimov, A. Irisov. Toshkent, 1973.
Schoy C. Die trigonometrischen Lehren des persischen Astronomen
Abu’l-Raihan Muhammad ibn Ahmad al-Bırunı dargestelltnach
al-Qanun al-Mas‘udı. Hannover 1927. Reprinted in C. Schoy,
Beitragezurarabisch islamischen Mathematik und Astronomie.
Frankfurt, Institutf¨ur Geschichte der arabisch-islamischen
Wissenschaften, 1988, vol. 2.
www.albiruni.nl
##submission.downloads##
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Manba ko'rsatilgan holda erkin foydalanish va moslashtirishga ruxsat etiladi.