ЎзР ФА Шарқшунослик институтидаги Увайсий девони қўлёзмаси таркиби, нашр тарихи ва йиғма-қиёсий матн тамойиллари

Адабиётшунослик

##article.authors##

  • Salima Eshonova Al Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan Academy of Sciences

##semicolon##

Увайсий,##common.commaListSeparator## девон##common.commaListSeparator## куллиёт,##common.commaListSeparator## қўлёзма,##common.commaListSeparator## манбашунослик,##common.commaListSeparator## матншунослик##common.commaListSeparator## нашр тарихи##common.commaListSeparator## жанрий таркиб##common.commaListSeparator## ҳамд##common.commaListSeparator## наът##common.commaListSeparator## матний вариантлар,##common.commaListSeparator## йиғма-қиёсий нашр

##article.abstract##

Мақолада Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институтида 1837 ашё рақами билан сақланаётган Увайсий куллиётининг таркиби, китобат хусусиятлари ва нашр тарихи ўрганилган. Манбашунослик, матншунослик ва қиёсий таҳлил асосида қўлёзма ҳамда босма манбалар ўртасидаги муносабат ёритилган. Девон таркиби қайта кўриб чиқилиб, унда турли жанрларга мансуб 306 та шеър жамлангани аниқланган. Шеърларни саралаш, жойлаштириш ва диний-ирфоний мазмундаги намуналарни нашрларга киритишдаги тафовутлар
кўрсатилган. Котиб колофони, саҳҳоф қайди ва кейинги тавсифий белгиларнинг манбавий аҳамияти фарқланган. Йиғма-қиёсий нашр учун таянч нусхани танлаш, жанрий-композицион тартибни сақлаш, матний вариантлар ва қўшимча шеърларнинг манбаларини кўрсатиш тамойиллари асосланган. Натижалар Увайсий меросини тўлиқроқ нашр этиш ва илмий талқин қилишга хизмат қилади.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

Asqarov D. Uvaysiy lirikasida muxammas shakli // “Global dunyoda ilm-fan va ta’limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. 2022-yil, 15-dekabr. Stars International University. Б. 27–31.

De Blois F. Dīvān III: Collected Works of a Poet // Encyclopaedia Iranica. 1995. Vol. VII, fasc. 4. P. 432–438.

Erkinov, A. Les Timourides, modèles de légitimité et les recueils poétiques de Kokand. In F. Richard & M. Szuppe (Eds.), Écrit et culture en Asie centrale et dans le monde turco-iranien, XIVe–XIXe siècles / Writing and Culture in Central Asia and in the Turko-Iranian World, 14th–19th Centuries. Cahiers de Studia Iranica, 40. Paris: Association pour l’avancement des études iraniennes (AAEI), 2009, pp. 285–330.

Erkinov, A.S. Imitation of Timurids and Pseudo-Legitimation: On the Origins of a Manuscript Anthology of Poems Dedicated to the Kokand Ruler Muhammad Ali Khan (1822–1842). GSAA Online Working Paper No. 5.

Eshonova S.N. Kokand Princess Mahlar Ayim: Stateswoman, Builder, Poetess // Current Research Journal of History. – 2023. – Vol. 4, №11. – P. 28–35. – DOI: 10.37547/history-crjh-04-11-05.

Адизова И. Увайсий ижодида жанрлар такомили. – Тошкент, 2011.

Адизова И. Увайсий шеъриятида поэтик тафаккурнинг янгиланиши. – Тошкент, 2020.

Жаҳон Отин Увайсий. Куллиёт. ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, инв. № 1837.

Жумахўжа Н., Адизова И. Ўзбек адабиёти тарихи (XVI–XIX асрнинг биринчи ярми). – Тошкент: Ношир, 2019. Б. 151–152.

Иброҳимова Э. Увайсий. Монография. – Тошкент, 1963.

Исакова Б. Увайсий шеъриятида ирфоний мазмун ва Карбалонома достони // Фалсафа доктори (PhD) ... дисс.

автореферати. – Тошкент, 2023.

Исломов Ҳ. Увайсийнинг “Қиссаи пурғусса” асари қўлёзмаси // Адабий мерос. 1983. №3. Б. 72–74.

Исломова С. Увайсий лирикасининг матний тадқиқи ва поэтикаси. – Магистрлик диссертацияси. – Андижон, 2017.

Носиров А. Носиров жамлаган материал ва манбаларнинг рўйхат дафтари. ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, №13498.

Рашид У. Уч шоира. – Тошкент, 1958.

Собрание восточных рукописей Академии наук Республики Узбекистан. Литература (Диваны). Т. II / Нашрга тайёрловчилар С. Эшонова, Д. Жўраев. – Ташкент, 2023. С. 483–484.

Увайсий шеъриятидан / Тузувчи: М. Қодирова. – Тошкент, 1980.

Увайсий. Девон / Нашрга тайёрловчилар: А. Қаюмов, Э. Иброҳимова. – Тошкент, 1959.

Увайсий. Девон: Шеърлар / Нашрга тайёрловчилар: Ҳ. Раззоқов, И. Қосимов, Ғ. Абдуллаев, Н. Маметов. – Тошкент, 1963.

Увайсий. Кўнгил гулзори / Нашрга тайёрловчилар: И. Қосимов, А. Валихонов. – Тошкент, 1983.

Увайсий. Мазмун маъдани / Тузувчилар: А. Турдиалиев, У. Неъматов. – Тошкент, 2010. Б. 198–199.

Увайсий. Нодира / Нашрга тайёрловчи: М. Қодирова. – Тошкент, 1992.

Увайсий. Нодира. Туркий адабиёт дурдоналари / Тўпловчи ва нашрга тайёрловчилар: И. Ҳаққулов, З. Раҳмонова. – Тошкент, 2022.

Чўлпон. Увайсий // Ёрқин турмуш журнали. Тошкент, 1933. № 3–4. Б. 23.

Эркинов А. Темурийлар – Қўқон хонлиги сулолавий легитимацияси учун модел сифатида (XIX–XX аср боши сарой

баёзлари мисолида) // Sharqshunoslik. 2011. № 15. Б. 20–33.

Эшонова С. Увайсий девони қўлёзмаси ва нашрларининг матний қиёсида аниқланган дастлабки янгиликлар // Meros, 1/2024. Б. 156–173.

Ўзбек адабиёти. Тўрт томлик. III том. – Тошкент, 1959. Б. 600–607.

Ўзбек шоиралари баёзи. Увайсий. Нодира / Тузувчи ва сўз боши муаллифи: М. Қодирова. – Тошкент, 1993.

Қўқон хонлиги тарихи назмий манбаларда (“Воқеоти Муҳаммад Алихон” ва “Жангномаи Худоёрхоний”) / Нашрга тайёрловчи: Ҳ. Лутфиллаев. Тадқиқот қисми ва изоҳлар муаллифи: Ш. Қўлдошев. – Тошкент, 2016.

Ҳаққулов И. Увайсий шеърияти. – Тошкент, 1982.

##submission.downloads##

##submissions.published##

2025-10-09

##issue.issue##

##section.section##

Articles