ARAB TILIDA FONETIK JIHATDAN OʻZLASHGAN DIPLOMATIK TERMINLARNING OʻZLASHISH PRINSIPLARI

Til va adabiyot

##article.authors##

  • Shukhrat Mirziyatov filologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD), Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti dotsenti

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2026.1.187

##semicolon##

Arab tili##common.commaListSeparator## diplomatik terminlar##common.commaListSeparator## fonetik oʻzlashuv##common.commaListSeparator## neologizm##common.commaListSeparator## arablashtirish##common.commaListSeparator## leksik oʻzlashtirish##common.commaListSeparator## fonetik transliteratsiya##common.commaListSeparator## xalqaro munosabatlar##common.commaListSeparator## terminologiya##common.commaListSeparator## globallashuv, tillararo aloqalar##common.commaListSeparator## diplomatiya

##article.abstract##

Mazkur maqolada arab tilidagi fonetik jihatdan oʻzlashgan diplomatik terminlarning oʻzlashish prinsiplari tahlil qilinadi. Tadqiqotda diplomatik terminologiyaning shakllanishida tillararo aloqalar, globallashuv va xalqaro siyosiy munosabatlarning oʻrni yoritilgan. Arab tiliga ingliz, fransuz, lotin, fors va turk tillaridan kirib kelgan diplomatik terminlarning fonetik, grafik va grammatik moslashuv jarayonlari ilmiy asosda koʻrib chiqilgan. Maqolada Arab sanoatni rivojlantirish, standartlashtirish va togʻ-kon sanoati tashkiloti (AIDMO) tomonidan ishlab chiqilgan tasnif asosida arablashtirish (الـتـعـريـب), fonetik koʻchirish (الـنـقـل الـصـوتـي), leksik oʻzlashtirish (الاقتراض اللغوي) va fonetik transliteratsiya (الـتـرجـمـة الـصـوتـيـة) usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, “diplomacy”, “parliament”, “visa”, “attache”, “strategy”, “congress” kabi diplomatik terminlarning arab tiliga moslashuvi aniq misollar orqali izohlangan. Tadqiqot natijasida arab diplomatik terminologiyasi xorijiy terminlarni qabul qilish jarayonida arab tilining ichki fonetik va morfologik qoidalariga moslashishi, shu orqali terminologik fondning boyib borishi aniqlangan. Maqola zamonaviy arab tilida neologizmlar va diplomatik terminlarning shakllanish qonuniyatlarini oʻrganishda muhim ilmiy ahamiyatga ega. 

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

1. Al-Lajnah al-ʻArabiyyah al-ʻUlyā lil-Taqyīs. (2020). Al-niẓām al-dākhilī lil-lajnah al-ʻArabiyyah al-ʻulyā lil-taqyīs [Internal regulations of the Arab Higher Committee for Standardization]. Markaz al-Muwāṣafāt wa al-Maqāyīs.

2. ʻAllūb, ʻA. (2011). Mu‘jam al-muṣṭalaḥāt as-siyāsiyya [Dictionary of political terms]. Dar al-Fikr.

3. Ar-Rifā‘ī, A. (2012). Mu‘jam al-muṣṭalaḥāt ad-diblūmāsiyya wa as-siyāsiyya [Dictionary of diplomatic and political terms]. Al-Maktaba al-Asriyya.

4. Badawi, E.-S. (2004). Modern written Arabic: A comprehensive grammar. Routledge.

5. Borrowing in Arabic Diplomatic Discourse: A Corpus-Based Study. (2022). ScienceDirect Journal, 42, 115–124. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S187704282200315X

6. Brustad, K., Al-Batal, M., & Al-Tonsi, A. (2011). Al-Kitaab fii ta'allum al-'Arabiyya. Georgetown University Press.

7. Crystal, D. (2010). The Cambridge encyclopedia of language. Cambridge University Press.

8. Dictionary of Political Terms. (2020). Global Academic Press.

9. Foneticheskaya i morfologicheskaya adaptatsiya zaimstvovaniy v arabskom literaturnom yazike. (2021). E-Library Portal. https://elibrary.ru/item.asp?id=47312569 [Phonetic and morphological adaptation of borrowed words in the Arabic literary language. (2021). E-Library Portal. (in Russian)].

10. Holes, C. (2004). Modern Arabic: Structures, functions and varieties. Georgetown University Press.

11. Mirzakhmedova, K., Nishanbaeva, A., Nuriddinov, N., & Djafarov, B. (2021). The terms formatted with Arabic borrowed words in the Persian language. Innovatsionnye podkhody v sovremennoy nauke, 1(1), 201–206. https://inlibrary.uz/index.php/approaches_to_modern_science/issue/view/153#google_vignette

12. Mirzaxmedova, X.V. (2016). Penetration of new terms into the Persian language. Paradigmata poznani, (4), 110–113. https://www.supportscience.uz/index.php/ojp/article/download/1077/968/2117

13.O‘zbek terminologiyasida leksik variantlar. (1986). Fan. [Lexical variants in Uzbek terminology. (1986). Fan. (in Uzbek)].

14. Rikhsieva, G., Khalmurzaeva, N., Mirzakhmedova, K., Omonov, Q., Nasirova, S., & Khashimova, S. (2024). Interactive method of teaching of passive voice in Japanese language in Uzbekistan. Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(1), e04715.

https://sdgsreview.org/LifestyleJournal/article/view/4715/2365

15. Stanovleniye i razvitiye arabskoy obshestvenno-politicheskoy i diplomaticheskoy terminologii. (2019). Cyberleninka Journal. https://cyberleninka.ru/article/n/stanovlenie-i-razvitie-arabskoy-obschestvenno-politicheskoy-i-diplomaticheskoy-terminologii [Formation and development of Arabic socio-political and diplomatic terminology. (2019). Cyberleninka Journal. (in Russian)].

16.Versteegh, K. (2014). The Arabic language (2nd ed.). Edinburgh University Press.

##submission.downloads##

##submissions.published##

2026-06-30

##issue.issue##

##section.section##

Articles