XVII аср Марказий Осиё жўнг тўпламларида уруш диёри масаласи
Исломшунослик
##semicolon##
https://doi.org/10.66803/2023.2.61##semicolon##
дор ал-харб (уруш диёри),##common.commaListSeparator## дор ал-ислом (ислом диёри),##common.commaListSeparator## ислом ҳуқуқи (фиқҳ),##common.commaListSeparator## ҳукм (фатво),##common.commaListSeparator## фиқҳий масалалар тўплами (жўнг),##common.commaListSeparator## Шайбонийлар##common.commaListSeparator## Сафавийлар##common.commaListSeparator## уламолар.##article.abstract##
Мазкур мақолада Бухорода XVII асрда тузилган “жўнг”дан
(фиқҳий масала ва фатволар тўплами) ўрин олган шиа тоифасининг
ақидавий қарашлари ҳақида ва Хирот шаҳри дор ал-харбми ёки йўқми,
деган сўровга жавоб тарзида тузилган фатволар матни ҳақида бўлиб,
улар Шайбонийлар анқироғи Убайдуллоҳхон(1533–1539) ва Абдул-
лоҳхон II (1583–1598) даврида тузилган. Бу фатволар Хуросон
ҳудудидаги бир неча шаҳарларни босиб олиб жумладан, Ҳирот шаҳри ва
у ерда ўз диний сиёсатини ўтказган сафавийларга қарши қаратилган.
Мазкур фатволар ЎзРФАШИда сақланаётган № 10727 рақамли
“Мухтасар ал-виқоя маъ жўнг” тўпламидан ўрин олган. Ушбу фатволарни тузишда Шайбонийлар даврида яшаган бир қатор йирик
Бухоро уламолари жумладан, қози Нуриддин Муҳаммад, Муҳаммад
Шариф Бухорий, Муҳаммад Амин муфтий ал-Бухорий кабилар иштирок
этишган. Жўнгда аниқланган фатволарнинг асосий моҳияти Сафавийлар
сафида бўлган қизилбошчилар томонидан босиб олинган Ҳирот шаҳри
эндиликда дор ал-харб диёрига айланиши ва шу шаҳарни бошқариб
турган қизилбошлиларга қарши харбий юришнинг легитимлигини
асослашдан иборат бўлган.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Абу Бакр Заҳир ад-дин ал-Марғиноний. ал-Фатово аз-заҳирийа.
ЎзР ФА ШИ Асосий фонд қўлёзмаси, № 5803.
Абу Бакр Муҳаммад ибн Аҳмад ас-Самарқандий. Шарҳ таъвилот
аҳл ас-сунна. ЎзР ФА ШИ Асосий фонд қўлёзмаси, № 3249.
Абу-л-Фатҳ Бурҳониддин Носир ибн Абдуссайид ибн Али
ал-Муттаризий ал-Хоразмий. Ал-Муғриб. ЎзР ФА ШИ Асосий
фонд қўлёзмаси, № 9761.
Ал-Ҳасан Али ибн Аҳмад ал-Воҳидий. Ал-Васит фи ат-тафсир.
ЎзР ФА ШИ Асосий фонд қўлёзмаси, № 3156.
Ал-Ҳасан ибн Муса ан-Наубахти. Шиитские секты / Перевод с
арабского, исследование и комментарий С.М. Прозорова.
Москва, 1973.
Бабаджанов Б.М. Кокандское ханство: власть, политика,
религия. Токио–Ташкент, 2010.
Вамбери Ҳ. Бухоро ёхуд Мовароуннаҳр тарихи / Нашрга
тайёрловчи Сирожиддин Аҳмад. Тошкент, 1990.
Ислом. Энциклопедияси: А-Ҳ / З. Ҳусниддинов таҳрири остида.
Тошкент, 2004.
Камалиддинов Ш.С. Китаб ал-ансаб. Абу Са‘да Абдалкарима
ибн Мухаммада ас-Сам‘ани как источник по истории и истории
культуры Средней Азии. Ташкент, 1993.
Мавлавий Амир Боқий ибн Амир Шариф. Жўнг. ЎзР ФА ШИ
Асосий фонд қўлёзмаси, № 4926.
Маъолим ад-дин. (муаллифи номаълум) ЎзР ФА ШИ Асосий
фонд қўлёзмаси, № 10301.
Мирза Абдал‘азим Сами. Тарих-и Салатин-и Мангитийа
(История Мангытских государей) / Изд. текста, предисловие,
перевод и примечания Л.М. Епифановой. Москва, 1962.
Муҳаммад Шариф Муфтий. Рисола ал-машкурийа. ЎзР ФА ШИ
Асосий фонд қўлёзмаси, № 5513.
Муҳаммад Шариф Муфтий. Рисола дар масоил аз Муҳаммад
Шариф Ҳусайний муфтий. ЎзР ФА ШИ Асосий фонд
қўлёзмаси, № 7582/III.
Собрания Восточных рукописей Академии наук Узбекской
ССР (каталог) / Под редакцией и при участии А.А. Семенова.
Т.IV. Ташкент, 1957.
Собрания Восточных рукописей Академии наук Узбекской
ССР (каталог) / Под редакцией и при участии А.А. Семенова и
Д.Г Вороновского. Т.VI. Ташкент, 1963.
Собрания Восточных рукописей Академии наук Узбекской
ССР (каталог) / Под редакцией и при участии А.А. Семенова и
Д.Г. Вороновского. Т.VIII. Ташкент, 1967.
Собрания Восточных рукописей Академии наук Узбекской
ССР (каталог) / Под редакцией и при участии А. Урунбаева и
Р.П. Джалиловой. Т.XI. Ташкент, 1987.
Убайдуллоҳ ибн Масъуд ал-Маҳбубий ал-Бухорий. Мухтасар
ал-виқоя [маъ жўнг]. ЎзР ФА ШИ Асосий фонд қўлёзмаси,
№ 10727.
Ҳофиз Таниш ал-Бухорий. Абдулланома (Шарафномайи
шоҳий) Иккинчи китоб / Форс тилидан С. Мирзаев ва
Ю. Ҳакимджанов тарж.; Изоҳлар муаллифи: Б. Аҳмедов.
Тошкент, 2000.
Hisao Komatsu. From Holy War to Autonomy: Dār al-Islām
Imagined by Turkestani Muslim Intellectuals // Cahier d’Asie
Centrale. 17/18 2009. Р. 449–475.
Jürgen Paul. Two ǧung Manuscripts from Late Nineteenth-Century
Bukhara // Personal Manuscripts: Copying, Drafting, Taking Notes.
Edited by David Durand-Guédy and Jürgen Paul. Berlin/Boston.
P. 360–362.
Mukhammadaminov S.A. Jung – the collection of practicing
traditional judge of Central Asia (end of 16th century – 19th
century). // https://ifeac.hypotheses.org/3217 2016.
##submission.downloads##
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Manba ko'rsatilgan holda erkin foydalanish va moslashtirishga ruxsat etiladi.