Хоразм солиқ тизимида вақф ерлари (XIX аср охири – ХХ аср бошлари)
ТАРИХ ВА ТАРИХШУНОСЛИК
##semicolon##
https://doi.org/10.66803/2023.2.54##semicolon##
солиқ тизими,##common.commaListSeparator## Хоразм##common.commaListSeparator## Қўнғиротлар сулоласи,##common.commaListSeparator## Хива хонлиги##common.commaListSeparator## вақф ерлари##common.commaListSeparator## амала ва сукния##common.commaListSeparator## тархонлик ёрлиқлари##common.commaListSeparator## Усмонийлар империяси##common.commaListSeparator## солиқ ва мажбуриятлар##article.abstract##
Марказий Осиё, хусусан, Хива хонлигининг Қўнғиротлар
сулоласи ҳукмронлиги давридаги вақф мулкчилиги тарихи мулкий
муносабатлар ва солиқ тизими контекстида ҳанузгача тўлиқ
ўрганилмаган масалалардан ҳисобланади. Айниқса, вақф ерларининг
фискал мақоми ва олди-сотди амалиётларига тортилиш сабаблари
борасида бирламчи манбалар таҳлили асосидаги илмий хулосалар
деярли билдирилмаган. Бунга сабаб сифатида вақф (шунингдек,
хусусий ёки давлат) ери устида мураккаб кўринишга эга турли мулкий
муносбатларнинг шакллангани ва ушбу жараённи қайта тиклаш
имконини берувчи тарихий ҳужжатларнинг ҳозирга қадар тўлиқ етиб
келмаганини кўрсатиш мумкин. Биз томондан аниқланган вақф
ерларининг олди-сотдиси билан боғлиқ ҳужжатлар ва уларнинг бошқа
қозилик актлари ҳамда Усмонийлар империяси мулкий муносабатлар
тарихи билан ўзаро қиёсий таҳлили вақф ерларининг солиқ субъекти
бўла олиши ва улар устидаги мулкий эгалик ҳуқуқининг сотиш
мумкинлиги ҳақидаги хулосага олиб келди. Шунингдек, вақф ерлари
бўйича солиқларни тўлаш ва давлат олдидаги мажбуриятларни
бажариш одатда ердан фойдаланувчи шахс (ижарачи, коранда)
зиммасида эканлиги манбавий далиллар асосида аниқланди.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Абдурасулов У. Правовая и фискальная динамика землевладения
в Хорезме (XIX – начало XX в.) // Восток- ORIENS, 4 (2015).
C. 32–46.
Брегель Ю.Э. К изучению земельных отношений в Хивинском
ханстве (источники и их использование) // Письменные
памятники Востока. Историко-филологические исследования.
Ежегодник 1969. Москва, 1972. С. 28–103.
Военно-статистическое описание Хивинского оазиса / Составил
ген. штаба кап. Гиршфельд. Переработано нач. Аму-дарьинского
отд. ген. майором Галкиным. Ташкент. Часть II, 1903.
Гулямов Я.Г. История орошения Хорезма с древнейших времен
до наших дней. Ташкент, 1957.
Иванов П.П. «Удельные земли» Сейид-Мухаммед-хана
хивинского (1856-1865). В порядке постановки вопроса о так
называемых ханских землях в Средней Азии // Записки
Института востоковедения Ан СССР. Москва–Ленинград, 1937.
Т.6. С. 27–59.
Иванов П.П. Хозяйство джуйбарских шейхов. К истории
феодального землевладения в Средней Азии в XVI–XVII вв.
Москва–Ленинград, 1954.
Йўлдошев М. Хива хонлигида феодал ер эгалиги ва давлат
тузилиши. Тошкент, 1959.
Каталог хивинских казийских документов XIX – начала XX вв. /
Сост. А. Урунбаев, Т. Хорикава, Г. Джураева, К. Исогай.
Ташкент – Киото, 2001.
Кун А.Л. Заметки о податях в Хивинском ханстве // Туркес-
танские ведомости, 1873, № 32.
Мукминова Р.Г. К изучению среднеазиатских терминов тагджа,
сукнийат, ички // Письменные памятники Востока. Историко-
филологические исследования. Ежегодник 1968. Москва, 1970.
С. 126–134.
Сазанова М.В. Земельные отношения в Хивинском ханстве в
XIX веке / Дисс. … канд. ист. наук. Ленинград, 1946.
Ўзбекистон Миллий архиви (кейинги ўринларда ЎзМА), И–125-фонд,
-рўйхат, 522-йиғмажилд.
ЎзМА, И–125-фонд, 1-рўйхат, 489-йиғмажилд.
ЎзМА, И–125-фонд, 2-рўйхат, 577/45-йиғмажилд.
Якубов Қ. XIX асрнинг иккинчи ярми – XX аср бошида Хива
хонлигида вақф институти (тарихий-манбашунослик таҳлили) /
Тарих фан. б. фалс. доктори (PhD) ... дисс. Тошкент, 2018.
Abdurasulov U. Atā’ī-Mulk and Yārlīqlī-Mulk: Features of Land
Tenure in Khiva // Der Islam. Vol. 88. Issue 2, 2012. Brill, 2013.
P. 308–323.
Bregel Yu. Documents from the Khanate of Khiva, 17th–19th
Centuries. Issue 40 of Papers on inner Asia: Central Asia. Indiana
University, Research Institute for Inner Asian Studies, 2007.
Joseph S. Islamic Law on Peasant Usufruct in Ottoman Syria. 17th to
Early 19th Century. Studies in Islamic Law and Society. Vol. 35.
Leiden, the Netherlands: Brill, 2012.
McChesney R.D. Waqf in Central Asia. Four Hundred Years in the
History of a Muslim Shrine, 1480–1889. Princeton, 1991.
Morrison A. Amlākdārs, Khwājas and Mulk Land in the Zarafshan
Valley after the Russian Conquest / Explorations in the Social History
of Modern Central Asia (19th – Early 20th Century) / Ed. by Paolo
Sartori. Leiden–Boston: Brill, 2013. P. 23-64.
Sartori P. Visions of Justice. Leiden, the Netherlands: Brill, 2016.
Schwarz F. Contested Grounds: Ambiguities and Disputes over the
Legal and Fiscal Status of Land in the Manghit Emirate of Bukhara //
Central Asian Survey. Vol. 29. No. 1, 2010. P. 33–42.
##submission.downloads##
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Manba ko'rsatilgan holda erkin foydalanish va moslashtirishga ruxsat etiladi.