XVI–XIX асрларда Ўрта Осиё мусулмонлари ҳаж сафарларининг халқлар маданий-маърифий ҳаётига таъсири
Islom va Tasavvuf
##semicolon##
https://doi.org/10.66803/2023.1.46##semicolon##
Ўрта Осиё##common.commaListSeparator## маданият##common.commaListSeparator## ҳаж##common.commaListSeparator## зиёратчилар##common.commaListSeparator## шайх##common.commaListSeparator## Макка##common.commaListSeparator## Мадина##common.commaListSeparator## ноёб қўлёзма асарлар##common.commaListSeparator## тасаввуф##common.commaListSeparator## нақшбандия##common.commaListSeparator## санъат##common.commaListSeparator## илм##common.commaListSeparator## сафар##common.commaListSeparator## ўрта асрлар##article.abstract##
Ўрта асрларда мусулмонлар орасида савдо ишидан ташқари,
албатта, ҳаж амалларини адо этиш, ислом оламининг йирик маданий
марказларида илм ўрганиш мақсадида ҳам ўзга юртларга саёҳат қилиш анъанаси бўлган. Кўплаб йирик маданий марказлар Макка ва
Мадина шаҳарлари йўналишида жойлашгани ҳам мазкур ижтимоий
ҳодиса ривожига ижобий таъсир этган. Бу сафарда илм истаганлар
айрим шаҳарларда қолиб, мадрасаларда илм ўрганган. Шу тариқа
кўплаб Мовароуннаҳр алломалари турли халқлар маданияти
тараққиётига муносиб ҳисса қўшгани тарихий манбаларда зикр
этилади. Бу жараён сўнгги ўрта асрларда ҳам қарийб мунтазам давом
этиб, зиёратчиларнинг турли халқлар ҳаёти, маданияти, урф-одати
билан танишиши, дунёқарашлари ўсишига имкон берарди.
Ушбу мақолада XVI–XIX асрларда Ўрта Осиёдан Макка ва
Мадина шаҳарларига қилинган сафарларнинг турли халқлар маданий-
маърифий ҳаётига таъсири масаласи таҳлил қилинди.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Абдураҳмон Самарқандий. Рисолат ал-муборака табйин аҳвол
ал-Маккат ал-муаззама ва-л-Мадинат ал-мунаввара ва-л-Масжид
ал-Ақсо / ЎзР ФА ШИ қўлёзмаси, инв. № 5199/V.
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Исмоил Ал-Бухорий. Ал-жомиъ
ас-саҳиҳ. (Ишонарли тўплам) / Арабчадан Зокиржон Исмоил
таржимаси. Китоб I. Тошкент, 1991.
Абулаббос Муҳаммад Толиб ибн Тожиддин Ҳасанхожа
ал-Ҳусайний ас-Сиддиқий. Матлаб ут-толибин / Таржимонлар
Ғ. Каримий, Э. Миркомилов. Тошкент, 2016.
Ахмедов Б. Историко-географическая литература Средней Азии
XVI−XVIII вв. (Письменные памятники). Ташкент, 1985.
Аҳмад Дониш. “Наводирул вақое” (Нодир воқеалар) / Форс-
тожикчадан А.Ҳамроев, А.Шокиров таржимаси. Тошкент, 1964.
Васильев. А.Д. Знамя и меч от падишаха. Политические и
культурные контакты ханств Центральной Азии и Османской
империи (середина XVI–начало XX вв.). Москва. 2014.
Мавлавий Ҳиндистоний домланинг бошдан кечирганлари //
www.ahlisunna.uz.
Мирза Олим Маҳдум ҳожи. Дар баёни роҳи ҳаж / ЎзР ФА ШИ
қўлёзмаси, инв. № 9373/IV.
Мутрибий Самарқандий. Тазкират уш-шуаройи Мутрибий / ЎзР
ФА ШИ қўлёзмаси, инв. № 2253.
Муҳаммадҳакимхон Тўра. Мунтахаб ат-таворих. (Хўқанд ва Бухоро
тарихи, саёҳат ва хотиралар) / Форс-тожик тилидан таржима,
муқаддима, изоҳлар муаллифи Ш. Воҳидов. Тошкент, 2010.
Низамутдинов И. Из истории среднеазиатско-индийских
отношений (IX−XVIII вв.). Ташкент, 1969.
Низомиддинов И.Ғ. XVI−XVIII асрларда Ўрта Осиё-Ҳиндистон
муносабатлари. Тошкент, 1966.
Рузбихан Фазлаллах ибн Исфахани. Михман-наме-йи Бухара.
(Записки Бухарского гостя) / Перевод, предис. и прим.
Р.П.Джалиловой. Москва, 1976.
Собрание восточных рукописей Академии наук Республики
Узбекистан. История. Составители Д.Ю.Юсупова, Р.П. Джалилова.
Ташкент, 1998.
Фахруддин Али Сафий. Рашаҳоту айнил ҳаёт (Оби ҳаёт
томчилари) / Худойберган ибн Бекмуҳаммад таржимаси. Нашрга
тайёрловчилар М.Ҳасаний, Б.Умрзоқ. Тошкент. 2004.
Шарифжон Маҳдум. Рисолаи хаттотон. Бухоро, 1923.
Algar Hamid. Tariqat and Tariq: Central Asian Naqshbandis on the
Roads to the Haramayn // Central Asian Pilgrims Hajj Routes and
Pious Visits between Central Asia and the Hijaz / Edited by
Alexandre Papas, Thomas Welsford, Thierry Zarcone (eds.). Berlin,
Рз. 21–136.
Mehmet Necmeddin Bardakḉi. Cemậl-i ilậhiye ayna bir yildiz:
Mehmed Necmeddin Okyay Hoca Efendi/Vefatinin 35 eilinda hattat
Necmeddin Okyay.Istanbul. 2011.
##submission.downloads##
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Manba ko'rsatilgan holda erkin foydalanish va moslashtirishga ruxsat etiladi.