ZOHID KAVSARIY QARASHLARIDA ILM, MAZHAB VA DINIY BAG‘RIKENGLIK MUNOSABATLARI

THE RELATIONSHIP BETWEEN KNOWLEDGE, MADHHAB AND RELIGIOUS TOLERANCE IN THE VIEWS OF ZAHID AL-KAWTHARI

##article.authors##

  • Boburshox Xabibidinov O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi tadqiqotchisi

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2026.1.186

##semicolon##

Zohid Kavsariy##common.commaListSeparator## Muqaddimot##common.commaListSeparator## ilm##common.commaListSeparator## mazhab##common.commaListSeparator## hanafiylik##common.commaListSeparator## diniy bag‘rikenglik##common.commaListSeparator## moturidiylik##common.commaListSeparator## vasatiylik##common.commaListSeparator## mo‘’tadil islom##common.commaListSeparator## ilmiy tanqid

##article.abstract##

Maqolada XX asr hanafiy-moturidiy ilmiy muhitining yirik vakillaridan biri Muhammad Zohid al-Kavsariyning ilm, mazhab va diniy bag‘rikenglik haqidagi qarashlari tahlil qilinadi. Unda asosiy manba sifatida “Muqaddimot al-imom al-Kavsariy” (“Imom Kavsariyning muqaddimalari”) to‘plami hamda “Maqolot al-Kavsariy” (“Kavsariy maqolalari”)dagi ilmiy-ma’rifiy, manbashunoslik va usuliy qarashlardan foydalanildi. Maqolada ilm Kavsariy nazdida faqat ma’lumot to‘plash emas, balki diniy mas’uliyat, manbaga sodiqlik, rivoyatni tekshirish va ilmiy odob mezoni sifatida namoyon bo‘lishi asoslanadi. Mazhab esa shariatni tizimli anglash, ixtilofni me’yorlashtirish va jamiyatda diniy barqarorlikni saqlash instituti sifatida talqin etiladi. Diniy bag‘rikenglik Kavsariy merosida haqiqat mezonlaridan voz kechish emas, dalil, odob, vasatiylik va ixtilof madaniyati asosida muvozanatli munosabat bildirish shakli ekani ko‘rsatiladi. Shu asosda Kavsariy ilmiy merosining zamonaviy diniy-ma’rifiy jarayonlarda radikal talqinlarga qarshi intellektual immunitetni kuchaytirishdagi ahamiyati ochib beriladi.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

Ahmad Khayrī. (1994). Al-Imām al-Kawtharī. Qohira: al-Maktaba al-Azhariyya li-l-Turāth. [Imam al-Kawthari. Cairo (in Arabic)].

al-Kawtharī, M. Z. (1994). Maqālāt al-Kawtharī. Qohira: al-Maktaba al-Azhariyya li-l-Turāth. [Articles of al-Kawthari. Cairo. (in Arabic)].

al-Kawtharī, M. Z. (1997). Muqaddimāt al-Imām al-Kawtharī. Qohira–Bayrut: Dār al-Thurayyā. [Introductions of Imam al-Kawthari. Cairo-Beyrut. (in Arabic)].

al-Kawtharī, M. Z. (2012). Fiqh ahl al-‘Irāq wa ḥadīthuhum. Qohira: Dār al-Salām. [The Jurisprudence and Hadith of the People of Iraq. Cairo. (in Arabic)].

Baş, E. (2021). Son dönem Osmanlı âlimlerinden Muhammed Zâhid Kevserî’nin tasavvufun çeşitli meselelerine yaklaşımı. – İslam Tetkikleri Dergisi, vol. 11, № 2. [The Approach of Muhammad Zāhid al-Kawtharī, One of the Late Ottoman Scholars, to Various Issues of

Sufism. (in Turkish)].

Bruckmayr, P. (2020). Salafī challenge and Māturīdī response: Contemporary disputes over the legitimacy of Māturīdī kalām. – Die Welt des Islams, vol. 60. – P. 293–325. [Salafi Challenge and Maturidi Response: Contemporary Disputes over the Legitimacy of Maturidi Kalam].

Hallaq, W. B. (2001). Authority, continuity and change in Islamic law. Cambridge: Cambridge University Press. [Authority, Continuity and Change in Islamic Law].

Hallaq, W. B. (2005). The origins and evolution of Islamic law. Cambridge: Cambridge University Press. [The Origins and Evolution of Islamic Law].

Özafşar, M. E. (1996). Muhammed Zâhid el-Kevserî: Hayatı, eserleri, tesirleri. İstanbul: Seha Neşriyat. [Muhammad Zāhid al-Kawtharī: His Life, Works and Influence. (in Turkish)].

Yavuz, Y. Ş. (2013). Zâhid Kevserî. – TDV İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi. [Zahid al-Kawthari. In: TDV Encyclopedia of Islam. (in Turkish)].

##submission.downloads##

##submissions.published##

2026-06-30

##issue.issue##

##section.section##

Articles