XITOY VA AMIR TEMUR IMPERIYASI O'RTASIDAGI MUNOSABATLAR TARIXI HAQIDA XITOY YOZMA MANBALARI

Manbashunoslik

##article.authors##

  • Natalya Karimova тarix fanlari doktori, professor, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar аkademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2026.1.181

##semicolon##

Min sulolasi##common.commaListSeparator## Amir Temur saltanati##common.commaListSeparator## Oʻrta Osiyo##common.commaListSeparator## Samarqand##common.commaListSeparator## Xitoy yozma manbalari##common.commaListSeparator## Min Shi##common.commaListSeparator## Min Shilu##common.commaListSeparator## Min Huyao##common.commaListSeparator## Shuyu Zhouzilu

##article.abstract##

Maqolada Ming sulolasi va Amir Temur imperiyasi davridagi Xitoy o'rtasidagi munosabatlar tarixiga oid xitoy yozma manbalari o'rganiladi. Maqolaning maqsadi "Ming shi" (Ming sulolasi tarixi), “Ming shi lu” (“Ming imperatorlari ishlarining haqiqiy yozuvlari”) va boshqa yozma manbalarni tahlil qilish, shuningdek, Ming va Amir Temur imperiyalari o'rtasidagi savdo va elchixona aloqalari tarixiga oid yangi ma'lumotlarni taqdim etishdir. Turli asarlardan olingan ma'lumotlar umumlashtiruvchi va qiyosiy usullar yordamida o'rganildi. Ushbu maqolada birinchi marta Yang Zongjianning “Shuyu zhouzilu” (“Xorijiy mamlakatlarning to'liq yozuvlari”) asaridan olingan ma'lumotlar taqdim etiladi, bu XIV–XVI asrlarda Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari o'rtasidagi munosabatlar tarixiga oid umumiy ma'lumotlarni to'ldiradi va kengaytiradi. Markaziy Osiyo elchixonalarining tarkibi va ularning tashriflarining chastotasi haqida ma'lumotlar keltirilgan. Markaziy Osiyo tarixini o'rganishda Xitoy manbalarining tan olingan qiymatiga alohida e'tibor qaratilgan. Yuqorida tilga olingan barcha asarlarda Amir Temur imperiyasi va Xitoy o'rtasidagi munosabatlar tarixiga oid ko'plab faktik materiallar mavjud. Ularning oʻrganilishi va koʻplab kirish qiyin boʻlgan xitoy manbalaridan olingan maʼlumotlarni ilmiy hamjamiyatga integratsiya qilish Markaziy Osiyoning tarixiy oʻtmishini toʻliqroq tushunish uchun juda muhimdir.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

1.Bretschneider, Е. (1888). Mediaeval Researches. From Eastern Asiatic sources. – Fragments towards the knowledge of the geography and history of Central and Western Asia from the 13th to the 17th century. – London, vol. I–II.L, 144–145. (in English).

2. Buyu-erhai zhi zhan. (2019) (Bitva u ozera Buyu-erhai, 捕鱼儿海之战) // https://baike.baidu.com/item/捕魚兒海之戰/23122922 [Battle of Lake Buyuy-erhai. Beijing. (in Chinese)].

3. Chen, Cheng. (1936-а). Xiyu xingchengji. (陈城. 西域行程记. Chen Cheng. Zapiski o puteshestvii v Zapadniye strani). – Ming chaoben. Guoli Beiping tushuguan shanben congshu (明朝本. 国立北平图书馆山本丛书). – Beijing. [Chen Cheng. Notes on a Journey to Western Countries. Beijing. (in Chinese)].

4. Chen, Cheng. (1936б). Xiyu fanguozhi. (陈城. 西域藩国志. Chen Cheng. Opisaniye gosudarstv Zapadnogo kraya) – Ming chaoben. Guoli Beiping tushuguan shanben congshu (明朝本. 国立北平图书馆山本丛书). – Beijing. (Chen Cheng. Description of the states of the Western Territory).

5. Karimova, N. (2024). Kitaiskiye pismenniye istochniki po istorii vzaimootnosheniy gosudarstv Tsentralnoy Azii i minskogo Kitaya. – Tashkent: Akademnashr. [Karimova N. Chinese written sources on the history of relations between the states of Central Asia and Ming China. Tashkent. (in Russian)].

6. Long, Wenbing. (1956). Ming huiyao (明會要. Svodnoye obozreniye [династии] Мин) – Beijing. [Long Wenbing. A Summary of the Ming Dynasty. Beijing. (in Chinese)].

7. Ming shi. (1958). (明史. Istoriya [dinastii] Ming) – Ershisi shi. (二十四史. 24 dinasriyniye istorii). Т.3. – Shanghai. [The History of the Ming Dynasty. Shanghai. (in Chinese)].

8. Ming shilu leizuan. Shewai shiliao juan. (1991). (明实录纇纂. 涉外史料卷. Kompilyatsiya razdelov «Ming shilu». Glavi istoricheskikh materialov po vneshnim svyazyam). Red. Wang Yude, Tang Jianying, Sun Xiangyun, YangNi, Lei Xiuhua. – Wuhan: Wuhan chubanshe. [Compilation of sections of the Ming Shilu. Chapters of historical materials on foreign relations. Wuhan.

(in Chinese)].

9. Yang, Congjian. (1974). Shuyu zhouzilu (嚴從簡. 殊域周咨録. Vsestoronniye zapisio chujezemnikh stranakh). – Beijing: Zhonghua shuju. [Yang Congjian. Comprehensive Records of Foreign Countries. Beijing. (in Chinese)].

##submission.downloads##

##submissions.published##

2026-06-30

##issue.issue##

##section.section##

Articles