Rus-Osiyo tijorat bankining Vernenskiy (Olmaota) filiali tarixi

##article.authors##

  • Baxtiyor Alimdjanov O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti

##semicolon##

https://doi.org/10.66803/2020.2.129

##article.abstract##

Maqolada Rossiya-Osiyo tijorat bankining (1904–1917) Vernenskiy (Olmaota) filiali faoliyati va funktsiyalari asoslari o'rganilgan. Sovet tarixshunosligida banklar g'arb va rus tilidagi "mustamlakachilik" vositasi sifatida tushunilgan. Muallif arxiv ma'lumotlariga asoslanib, Rossiya imperiyasining moliya institutlari mahalliy xususiyatlarni hisobga olganligini va eksportga yo'naltirilgan mahsulotlar ishlab chiqarishni rag'batlantirganligini isbotlamoqda. Maqolada muallif banklararo yozishmalardan, filial direktorining yillik hisobotlaridan faol foydalanadi. Tarixshunoslikda birinchi marta bankning faol va passiv operatsiyalari o'rganiladi, bankning xarajatlari va foydalari tahlil qilinadi. Muallif sovet va postsovet tadqiqotchilaridan farqli o'laroq, banklar Markaziy Osiyo va Qozog'iston iqtisodiyotida "monopolist" ga aylanmagan deb hisoblaydi. Asosiy sabab, muallifning fikriga ko'ra, bankning Turkiston va Dasht general-gubernatorlaridagi haqiqatdan ham mavjud bo'lgan iqtisodiy munosabatlarga moslashishi. Markaziy Osiyo iqtisodiyotini "modernizatsiya qilish", banklar tushunganidek, eksport ekinlarini moliyalashtirish va metropol va periferiya o'rtasidagi vositachilikdan iborat edi. Bir qarashda "mustamlaka" periferiyasi sarmoyalar jalb qilish va super-foyda olish uchun jozibador maydon bo'lib tuyuldi, ammo Turkiston iqtisodiyotining spekulyativ xususiyati "banklarning normal rivojlanishiga to'sqinlik qildi. Natijada Markaziy Osiyoning iqtisodiy "modernizatsiyasi" sustlashdi va Sovet eksperimentiga yo'l ochdi.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.downloads##

##submissions.published##

2023-12-30

##issue.issue##

##section.section##

Articles