Ибн Сино диагностикаси
Фан ва маданият тарихи
##semicolon##
https://doi.org/10.66803/2021.1.113##article.abstract##
Мақолада бухоролик буюк энциклопедист олим Абу Али Ҳусайн ибн Абдуллоҳ ибн Синонинг (980–1037) тиббий асарлари, хусусан, беш китобдан иборат табобат бўйича энциклопедияси – “Тиб қонунлари”да берилган материал асосида унинг касалликлар диагностикаси (ташхиси) учун қўллаган усуллари ва назарий тавсиялари таҳлил қилинган. Олимнинг анатомия ва физиология бўйича паталогоанатомик текширишлар ўтказиш имконсиз бўлган ўша давр табиби учун чуқур билимлари, унинг ташхис қўйишда эътибор берилиши зарур деб билган омиллар кўрсатиб берилган.
Ибн Сино диагностикасидаги замонавий медицина учун ҳозир ҳам амалий аҳамиятини йўқотмаган усуллар аниқланган. Мисол сифатида кўз тузилиши ва кўришнинг оптик-физиологик жараёнларга боғлиқлиги, қулоқ тузилиши ва унинг айрим касалликларини келтириб чиқарадиган ташқи сабаблар, мия ва ички аъзолар касалликлари диагностикаси, юқумли касалликларни аниқлаш ва уларнинг кечиш жараёнига доир тафсилотлар, дифференциал диагностикага тегишли фикрларни келтириш мумкин.
Ибн Сино қўллаган ташхис усулларининг тўғри ва ишончлилигини улардан айримларининг кейинги даврларда Европада қайта кашф этилиб, сўнгги кошиф номи билан фанга кириб қолганлиги исботлайди. Перкуссия – аъзога уриш орқали ташхис қўйиш (XVIII аср, Л. Ауэнбруггер), қутуриш касаллигининг юқумли характерга эгалиги (1804 й., Г. Цинке) шулар жумласидандир.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Абу Али ибн Сино. Тиббий рисолалар / Нашрга тайёрловчилар: У. И. Каримов, Ҳ. Ҳикматуллаев. Тошкент, 1987.
Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. I Китоб / Арабчадан таржима қилувчилар: А. Расулев, С. Мирзаев, У. Каримов, А. Муродов. Тошкент, 1983.
Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. Ш Китоб, 1-жилд / Арабчадан таржима қилувчилар: А. Расулев, А. Қаюмов. Тошкент, 1979.
Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. Ш Китоб, 2-қисм / Арабчадан таржима қилувчилар: С. Мирзаев, А. Расулев. Тошкент, 1980.
Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. IV Китоб / Арабчадан таржима қилувчилар: А. Расулев, А. Ўринбоев. Тошкент, 1980.
Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. V Китоб / Арабчадан таржима қилувчи: У. И. Каримов. Тошкент, 1980.
Гукович В. А. Вопросы отиатрии в трудах Ибн Сины / Абу Али ибн Сина и естественные науки. Ташкент, 1981. C. 215–219.
Гулямов М. Г. О наследии Ибн Сины в области психиатрии / Сб. Абу Али ибн Сина и естественные науки. Ташкент, 1981. C. 235–239.
Жумаев В. Абу Али ибн Синонинг умумий клиник қарашлари ва уларнинг назарий асослари / Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. I Китоб, Тошкент, 1983. Б. XXXVI–LXIX.
Петров Б. Д. Ибн Сина – великий среднеазиатский ученый-энциклопедист / В кн. Абу Али ибн Сина. Ташкент, 1983. C. XIV–CXXVII.
Канон врачебной науки, Книга I / Перевод с арабского М.А. Салье, У. Каримова, А. Расулева. Ташкент, 1981.
##submission.downloads##
##submissions.published##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Manba ko'rsatilgan holda erkin foydalanish va moslashtirishga ruxsat etiladi.