The establishment of the “Вadayi‘ al-bidaya” divan is an important event in the history of Аlisher Navai's poetry

Literary studies

Authors

  • Oysara Madalieva Al Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan Academy of Sciences

DOI:

https://doi.org/10.66803/2024.1.22

Keywords:

Ali Shir Nava’i,, Badayi‘ al-bidaya,, manuscript,, divan,, the traditions of divans,, dibacha,, genre,, ghazal,, tarji‘-band,, The Abu Rayhan Biruni Institute of Oriental Studies, Uzbekistan Academy of Sciences.

Abstract

In the annals of Turkic literature, the emergence of a poet like ‘Ali Shir
Nava’i (1441–1501) and compiling his poems, resulting in the creation of the
collection known as “Badayi‘ al-bidaya”, stand as a momentous event.
Therefore, a compositional work like “Badayi‘ al-bidaya” ordered by Nava’i
himself, had not yet been created. In the context of Turkic devanism, the
tradition of including a preface commenced with the work “Badayi‘ al-bidaya”.
Within this divan, the juxtaposition of a profound ghazal featuring the verse
“Ashraqat ...” and the inclusion of a tarji‘-band that commences with the verse
“Ketur saqi ...” contributed to the intricate structure of the divan, which
comprises distinct compositional works – poems.
The “Badayi‘ al-bidaya” holds importance with its portrayal of the
adolescence and youth themes in Navā’ī’s poetry and emerged as a result of
the author’s meticulous attention to his inaugural book. Numerous scholarly
investigations have been conducted on the manuscripts of the “Badayi‘
al-bidaya”. Only through a comparative analysis of the newly identified
manuscripts of “Badayi‘ al-bidaya” alongside the previously known ones can
reliable conclusions be drawn regarding the structure of this divan. This study
compares “Badayi‘ al-bidaya” to other concurrent divans as an important event
in the Turkic literature’s history.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Абдуғафуров А. “Бадоеъ ул-бидоя”нинг тузилиш санаси // Ўзбек

тили ва адабиёти. Тошкент, 1989. № 4. Б. 3–9.

Абдуғафуров А. “Хазойин ул-маоний” жумбоқлари (биринчи

мақола) // Ўзбек тили ва адабиёти. № 4–6. Тошкент, 1994. Б. 9–16.

Абдуғафуров А. “Хазойин ул-маоний” жумбоқлари (иккинчи

мақола) // Ўзбек тили ва адабиёти. № 1. Тошкент, 1995. Б. 10–18.

Абдуғафуров А. “Хазойин ул-маоний” жумбоқлари (учинчи

мақола) // Ўзбек тили ва адабиёти. № 6. Тошкент, 1998. Б. 3–10.

Абдуғафуров А. “Хазойин ул-маоний” жумбоқлари // Ўзбек тили

ва адабиёти. № 5. Тошкент, 2000. Б. 3–11.

Абу Райҳон Беруний. Ҳиндистон. Танланган асарлар. II том.

Тошкент, 2022.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ал-бидоя”нинг Баку нусхаси.

Озарбайжон БА Қўлёзмалар институти, № 3010. 889/1484 й.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Истанбул нусхаси.

Туркия, Сулаймония, Ая София № 3981. Ҳирот, 889/1484–85 й.

Кўчирувчи: Султонали Машҳадий.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Лондон нусхаси.

Британия музейи, № 401. 887/1482–83 й.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Машҳад нусхаси.

Китобхонайи Остони Қудси Разавий, № 4783. Жумоди I,

/1491 й. март-апрел. Кўчирувчи: Дарвеш Муҳаммад Тоқий.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Париж нусхаси.

Франция миллий кутубхонаси, № 746. 885/1480–81 й.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Теҳрон нусхаси.

Ислом шўро мажлиси кутубхонаси, № 14197. 888 йил сафар ойи /

йил март-апрель.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Теҳрон II нусхаси.

Эрон миллий кутубхонаси, № 1082924. 906/1500–01 й.

Алишер Навоий. “Бадойиъ ул-бидоя”нинг Тошкент нусхаси. ЎзР

ФА АдМ, № 216. Ҳирот, 891/1486 й. Кўчирувчи: Али ибн Нур.

Алишер Навоий. Бадойиъ ул-бидоя / Текстни тузувчи: Ш. Шарипов.

МАТ. Йигирма томлик, биринчи том. Тошкент, 1987.16. Алишер Навоий. Илк девон. 1466 йили кўчирилган қўлёзманинг

факсимиле нашри / Нашрга тайёрловчи: Ҳ. Сулаймон. Тошкент,

Алишер Навоий. Куллиёт. Тўпқопи кутубхонаси, Реван фонди:

№ 808. Ҳирот, 901/1496–97. Кўчирувчи: Дарвеш Муҳаммад Тоқий.

Алишер Навоий. Муҳокамат ал-луғатайн. Франция миллий

кутубхонаси. № Supl. Turc. 317. Кўчирувчи: Али Ҳижроний

(Қ. Содиқов нашрига илова қилинган факсимиледан фойдаланилди).

Алишер Навоий. Муҳокамату-л-луғатайн / Қ. Содиқов таҳлили,

табдили ва талқини остида. Тошкент, 2017.

Алишер Навоий. Оққуюнли мухлислар девони. 1471 йили

кўчирилган қўлёзманинг факсимиле нашри / Нашрга тайёрловчи:

А. Эркинов. Tokyo, 2015.

Алишер Навоий. Фарҳод ва Ширин. ЎзР ФАШИ қўлёзмаси,

№ 5018. 889/1484 й.

Алишер Навоий. Хазойинул маъоний – Ғаройибус-сиғар /

Қиёсий матнни тузувчи, сўзбоши ва иловалар муаллифи:

Ҳ. Сулаймонов. Тўрт томлик. Биринчи том. Тошкент, 1987.

Болтабаев С. Навоий девонининг шоир ҳаётлигида кўчирилган

янги топилган нусхаси ҳақида // Алишер Навоий ва Шарқ

Ренессанси (халқаро симпозиум материаллари). Тошкент, 2022.

Б. 438–466.

Волин С. Описание рукописей произведений Навои в

ленинградских собраниях // Алишер Наваи / Под ред. К. Боровкова.

Москва–Ленинград, 1946. С. 203–235.

Жўрабоев О. Навоий асарлари қўлёзма ва матнларини

ўрганишнинг баъзи масалалари // Алишер Навоий ва XXI аср.

Тошкент, 2016. Б. 32–38.

Имомназаров М. XXI аср: Алишер Навоий лирик мероси

матншунослиги муаммолари. Тошкент, 2021.

Имомназаров М. Алишер Навоий лирик мероси

матншунослигининг долзарб масалалари // Алишер Навоий ва

XXI аср. Тошкент, 2017. Б. 6–10.

Имомназаров М. Мусулмон минтақа маданияти ривожида “мажоз

тариқи” босқичи. 2-китоб. Алишер Навоий. Тошкент, 2022.

Имомназаров М. Уч девон муқоясаси (Алишер Навоий шеърияти

лирик жанрлар хронологиясига доир) // Алишер Навоий ва XXI аср.

Тошкент, 2018. Б. 12–17.

Куделин А.Б. Алишер Навои – родоначальник узбекской

литературы (К 575-летию со дня рождения) // Известия РАН. Серия

литературы и языка. 2016. Том 75, No4. C. 5–11.

Куделин А.Б. Алишер Навоий – ўзбек адабиёти асосчиси

(Навоий таваллудининг 575 йиллигига) / Journal of Central Asian

Renaissance. 2021. Special Issue 1. Рp. 33–41.

Мадалиева О. Алишер Навоий “Бадойиъ ул-бидоя” девони ва

унинг қўлёзмалари // Профессор Ҳамид Сулаймон номидаги ёш

матншуносларнинг илмий-амалий республика конференсияси

материаллари тўплами. Тошкент, 2023. Б. 6–11.

Мадалиева О. Алишер Навоий “Бадойиъ ул-бидоя” девонининг

Машҳад қўлёзмаси// Алишер Навоий ва ХХI номли халқаро

илмий-амалий конференсияси материаллари. Тошкент–Боку,

Б. 209–218.

Мадалиева О. Алишер Навоий “Бадойиъ ул-бидоя” девонининг

ўрганилиш тарихи // Алишер Навоий ва ХХI номли халқаро

илмий-амалий конференсияси материаллари. Тошкент–Бурса,

Б. 400–408.

Мадалиева О. Алишер Навоий девонлари қўлёзмаларининг

таркибий-қиёсий тадқиқи. Тошкент, 2021.

Нагиева Ж. Бакинские рукописи Алишера Навои. Баку, 1986.

Рамазонов Н. Алишер Навоийда “таҳрирни таҳрир” // Ўзбек тили

ва адабиёти. Тошкент, 2006/1. Б. 17–23.

Рамазонов Н. Яна “таҳрирни таҳрир” масаласи хусусида // Ўзбек

тили ва адабиёти. Тошкент, 2007/1. Б. 78–89.

Салоҳий Д. “Бадоеъ ул-бидоя” малоҳати. Тошкент, 2004.

Салоҳий Д. Таҳлил ва талқин масъулияти // Ўзбек тили ва

адабиёти. Тошкент, 2006/1. Б. 74–78.

Семенов А. Описание персидских, арабских и турецких

рукописей. Ташкент, 1935.

Сирожиддинов Ш., Эркинов А. Кириш // Алишер Навоий.

Қомусий луғат. 1-жилд. Тошкент, 2016. Б. 8–30.

Содиқов Қ. Матншунослик ва манбашунослик асослари.

Тошкент, 2017.

Сулейманов Х. Текстологическое исследование лирики Алишера

Навои / В трех томах. Том I. Ташкент–Москва, 1955–1961.

Тоутант М. Тақлид образи шарқшунослик кўзгусида // Journal of

Central Asian Renaissance. 2021. Special Issue 1. Рp. 42–59.

Турдиалиев А., Эркинов А. “Бадойиъ ал-бидоя”нинг Навоий

даврида кўчирилган ва янги аниқланган санали олтинчи

қўлёзмаси (Султонали Машҳадий, Ҳирот, 889/1484–1485 йил) //

Алишер Навоий ва XXI аср. Тошкент, 2018. Б. 57–62.

Эркинов А. «Бадойиъ ал-бидоя”нинг Навоий даврида кўчирилган

ва янги аниқланган санали бешинчи қўлёзмаси (888 йил, сафар

ойи/1483 йил, март-апрель) // Алишер Навоий ва XXI аср.

Тошкент, 2018. Б. 51–57.

Эркинов А. В.В. Бартольд нега Навоийни таржимон ва тақлидчи

деб ҳисоблади? // Алишер Навоий ва Шарқ ренессанси (халқаро

симпозиум материаллари). Тошкент, 2022. Б. 132–158.

Эркинов А. Мустақиллигимизнинг 31 йиллигига муносиб туҳфа:

Алишер Навоий “Бадоеъ ул-бидоя”сининг саккизинчи нусхаси

аниқланди. https://uza.uz/posts/404047

Ҳайитметов А. Навоий лирикаси. Тошкент, 1961.

Ҳакимов М. Навоий асарлари қўлёзмаларининг тавсифи.

Тошкент, 1983.

Ali Şîr Nevâyî. Bedâyiü’l-bidâye / Hazırlayan: Vahit Türk, Jabbor

Eshonkul. İstanbul, 2023.

Birnbaum E. Ottoman Turkish and Chaghatay literature. An Early 16th

Century Manuscript of Nava’is Divan in Ottoman Orthography //

Central Asiatic Journal. 1976, XX. Pр. 157–190.

Eckmann J. Nevai’nin ilk divanları üzerine // Türk dili araştirmalari

yilliği. Belleten, 13. Ankara. 1970. S. 253–262.

Juraboyev O. Kitabet Sanatının Bir Örneği Olarak Ali Şir Nevayi'nin

“Bedayiü’l-Bidaye” Divanının Taşkent Nüshası. // Uluslararası Beşeri

Bilimler ve Sanat Dergisi. Cilt / Volume:1. Boku, 2020. S. 14–27.

Levend A. Türkiye kitapliklarindaki Nevai Yazmalari // Türk dili

araştirmalari yilliği. Belleten. Ankara, 1958. S.127–209.

Subtelny M. Mir ‘Ali Shir Nawa’i // Encyclopedie de l’Islam. 2e

edition, vol. VII. Leiden–Paris, 1993. P. 90–93.

Published

2024-06-30

Issue

Section

Articles